rạm cân lưu động trên Quốc lộ 5átảivàbàitoánquãngđườngKhimỗichuyếnđibàomònhạtầmì Quảng dưới 100 nghìn， đoạn qua Hải Dương。vừa ghi nhận một xe đầu kéo chở thép cuộn vượt tải trọng cho phép gần 40%. Tài xế trình giấy tờ hợp lệ， nhưng khi cân tải， con số nhảy vọt lên 52 tấn trong khi đăng kiểm chỉ 34 tấn. Câu chuyện không mới， nhưng cái cách xe quá tải vẫn ngang nhiên lăn bánh trên những cung đường dài hàng trăm cây số mới là điều đáng nói. Mỗi kilômét di chuyển của một xe chở quá tải không chỉ là nguy cơ tai nạn mà còn là nhát búa vô hình giáng xuống mặt đường.Tôi có lần theo chân một đoàn xe ben chở đá từ mỏ đá Kiện Khê (Hà Nam) đi công trường ở Nam Định. Quãng đường di chuyển chừng 60km， nhưng tài xế tên Hùng nói thẳng: “Chở đúng tải thì lỗ， mà chở quá tải thì sợ. Sợ nhất là đoạn qua cầu yếu。nhiều phen xe rung lên như muốn sập” Tải trọng xe và quãng đường di chuyển trong trường hợp này là cặp đôi không thể tách rời: xe càng nặng， quãng đường càng dài， áp lực lên kết cấu mặt đường càng lớn. Theo tính toán của các kỹ sư cầu đường， một xe quá tải 20% có thể làm giảm tuổi thọ mặt đường tới 30% so với xe đúng tải trên cùng một cung đường. Con số ấy nhân lên với hàng nghìn chuyến xe mỗi ngày， hạ tầng nào chịu nổi?
Thực tế， nhiều tuyến quốc lộ ở Đồng bằng sông Cửu Long đang oằn mình vì xe chở vật liệu xây dựng. Anh Nguyễn Văn Tám， một kỹ thuật viên giám sát giao thông tại Cần Thơ， kể: “Có đoạn đường mới thảm nhựa chưa đầy hai năm đã lún nứt. Xe quá tải cứ chạy đêm， đèn pha rọi thẳng vào vệt bánh xe làm nhựa đường mềm ra” Quãng đường di chuyển càng dài。nhiệt độ mặt đường càng cao， tải trọng càng lớn thì tốc độ hư hỏng càng nhanh. Đây không phải chuyện lý thuyết. Những vết nứt chân chim trên Quốc lộ 1A đoạn qua Tiền Giang là minh chứng rõ ràng nhất.Vậy giải pháp nằm ở đâu?Tôi cho rằng không thể chỉ dựa vào trạm cân cố định. Cần một hệ thống giám sát tải trọng tự động theo quãng đường di chuyển， kiểu như camera AI kết hợp cảm biến áp lực trên những đoạn đường thường xuyên bị quá tải. Một số doanh nghiệp vận tải lớn đã tự lắp thiết bị giám sát hành trình và tải trọng， nhưng số này quá ít so với hàng chục nghìn xe tải đang lưu thông. Quan trọng hơn， chế tài xử phạt phải đủ mạnh để tài xế thấy rằng chở đúng tải vẫn có lãi。thay vì đánh đổi bằng tuổi thọ cây cầu và tính mạng người đi đường.Mỗi chuyến xe quá tải bào mòn hạ tầng theo cách âm thầm nhưng để lại hậu quả nhãn tiền. Tôi từng chứng kiến một chiếc xe ben chở cát quá tải lao qua ổ gà trên đường tránh thành phố， bánh xe bắn đá trúng kính ô tô phía sau. May không ai bị thương. Nhưng nếu cứ để tình trạng này tiếp diễn， quãng đường di chuyển của những xe quá tải sẽ trở thành gánh nặng cho ngân sách sửa chữa đường và nỗi lo thường trực của người tham gia giao thông.
