Hơn 60% tài xế tại TP.HCM thừa nhận từng sử dụng làn khẩn cấp trên quãng đường di chuyển để vượt qua ùn tắc. Con số từ khảo sát nhanh của một nhóm nghiên cứu giao thông độc lập trong tháng 3 vừa qua khiến nhiều người giật mình. Trên tuyến Võ Văn KiệtànkhẩncấptrênquãngđườngdichuyểnKhitốcđộvàantoànvachạlưu ý khi chuyển đổi nghề nghiệp， đoạn gần nút giao Tân Kiên， cứ 10 phút cao điểm lại có 7-8 xe máy và 2-3 ô tô luồn lách vào làn dừng khẩn cấp. Hành vi này không mới， nhưng mức độ thường xuyên đã chạm ngưỡng báo động.Làn khẩn cấp trên quãng đường di chuyển được thiết kế cho xe cứu thương， cứu hỏa， công an hoặc phương tiện gặp sự cố. Vậy mà tại nhiều tuyến đường vành đai， làn này biến thành làn vượt thứ ba. Tôi từng chứng kiến một xe cứu thương bị kẹt cứng trên làn khẩn cấp ở Mai Chí Thọ suốt 12 phút vì bốn xe con nối đuôi nhau chiếm chỗ. Tài xế xe cứu thương đập vô lăng。bấm còi liên tục nhưng không ai nhường. Một ca cấp cứu chậm trễ có thể là sinh mạng. Đó không còn là chuyện tiện lợi cá nhân， mà là vấn đề đạo đức giao thông.Phạt tiền chưa đủ sức răn đe. Nghị định 100 từng nâng mức phạt lên 5-6 triệu đồng cho hành vi đi vào làn khẩn cấp trên quãng đường di chuyển， tước bằng 2-4 tháng. Nhưng lực lượng chức năng không thể có mặt mọi lúc mọi nơi. Camera phạt nguội hoạt động chưa ổn định， nhiều đoạn bị che khuất hoặc hỏng. Tôi đã thử ghi lại biển số ba xe vi phạm trên quãng đường di chuyển Phạm Văn Đồng và gửi qua ứng dụng phản ánh. Ba tuần sau， không nhận được hồi âm. Sự im lặng đó vô tình tiếp tay cho thói quen xấu.
Ở góc nhìn khác， hạ tầng giao thông đô thị chưa đáp ứng nổi lượng xe tăng 10% mỗi năm. Người đi đường bị dồn vào thế chật vật: hoặc chờ đèn đỏ 90 giây， hoặc liều mình lấn làn khẩn cấp. Một tài xế công nghệ tên Hùng， 34 tuổi， nói thẳng: "Tôi biết sai。nhưng nếu không đi làn khẩn cấp thì tôi trễ cuốc， mất tiền oan." Cái vòng luẩn quẩn giữa sinh kế và luật pháp khiến nhiều người chọn vi phạm như một giải pháp tình thế. Nhưng tình thế của người này lại là tai họa của người khác.Giải pháp không thể chỉ đến từ camera hay biên bản. Cần làn khẩn cấp trên quãng đường di chuyển được phân tách vật lý bằng dải phân cách mềm hoặc cọc nhựa dẻo， như một số tuyến ở Hà Nội đã thí điểm. Đồng thời， mở rộng làn giờ cao điểm。điều chỉnh chu kỳ đèn hợp lý hơn. Quan trọng nhất， ý thức phải được rèn từ ghế nhà trường. Một đứa trẻ thấy cha mình lấn làn khẩn cấp sẽ coi đó là bình thường. Đừng để thế hệ sau thừa hưởng thói quen nguy hiểm ấy.
