Hà Nội những ngày đầu năm 2024ánhluậtgiaothôngViệtNamvàNhậtBảnNhữngkhácbiệtđángsuyngẫcách làm cá rô， tôi đứng chờ đèn đỏ ở ngã tư Kim Mã - Nguyễn Thái Học. Một chiếc xe máy vượt lên， lách qua làn ô tô rồi rẽ phải bất chấp tín hiệu. Cảnh tượng ấy quá quen thuộc. Nhưng khi sang Tokyo công tác， tôi chứng kiến một dòng xe đạp xếp hàng ngay ngắn chờ đèn xanh， dù đường vắng tanh. Sự tương phản này không chỉ nằm ở ý thức。mà bắt nguồn từ chính cách luật giao thông được thiết kế và thực thi. So sánh luật giao thông giữa hai quốc gia cho thấy khoảng cách không nhỏ về triết lý xây dựng và mức độ tuân thủ.
Luật giao thông Nhật Bản nổi tiếng với chế tài nghiêm khắc. Uống rượu bia lái xe có thể bị phạt tù tới 5 năm， phạt tiền 1 triệu yên (khoảng 170 triệu đồng). Thậm chí， người ngồi cùng xe cũng bị phạt nếu biết tài xế say. Ở Việt Nam， mức phạt cao nhất cho nồng độ cồn hiện tại là 40 triệu đồng。tước bằng 2 năm. Con số này đã tăng mạnh so với trước， nhưng vẫn thấp hơn nhiều. Điều đáng nói， luật Nhật Bản quy định trách nhiệm liên đới với chủ xe， người cung cấp rượu. Còn Luật Giao thông đường bộ Việt Nam 2008 (sửa đổi 2018) chưa có chế tài tương tự. Sự khác biệt này khiến việc so sánh luật giao thông trở nên cần thiết để nhận diện lỗ hổng.Một điểm khác biệt lớn là cách phân chia làn đường. Ở Nhật， xe đạp được coi là phương tiện giao thông， phải đi đúng làn， trừ trường hợp trẻ em dưới 13 tuổi hoặc người già. Việt Nam chưa có làn riêng cho xe đạp。dẫn đến xung đột với xe máy và ô tô. Tôi từng chứng kiến một vụ va chạm ở đường Láng vì xe đạp lấn làn xe buýt. Cảnh sát giao thông Nhật xử phạt rất nặng hành vi đi ngược chiều， vượt đèn đỏ. Ở Việt Nam， dù mức phạt đã tăng， việc thực thi vẫn thiếu đồng bộ. Nhiều người thừa nhận họ chỉ sợ khi có cảnh sát， còn lại thì tùy tiện. So sánh luật giao thông cho thấy yếu tố thực thi quan trọng không kém văn bản luật.Luật giao thông Nhật Bản có quy định về khoảng cách an toàn tối thiểu giữa các xe， cấm sử dụng điện thoại khi lái xe kể cả dừng đèn đỏ. Việt Nam cũng cấm dùng điện thoại， nhưng mức phạt chỉ 1-2 triệu đồng， chưa đủ sức răn đe. Một điểm sáng của luật Việt Nam là quy định bắt buộc đội mũ bảo hiểm từ năm 2007， giúp giảm đáng kể thương vong. Nhật Bản không bắt buộc đội mũ bảo hiểm với xe đạp。nhưng khuyến khích. Tuy nhiên， tỷ lệ tử vong do tai nạn giao thông ở Nhật chỉ khoảng 2.500 người/năm (dân số 125 triệu)， trong khi Việt Nam hơn 6.000 người/năm (dân số 100 triệu). Con số này phản ánh hiệu quả của hệ thống luật pháp và văn hóa giao thông.Nhìn từ góc độ cá nhân， tôi cho rằng so sánh luật giao thông không nhằm chỉ ra ai hơn ai kém。mà để học hỏi. Nhật Bản mất hàng thập kỷ để xây dựng ý thức tuân thủ. Việt Nam có thể áp dụng mô hình tuyên truyền kết hợp phạt nguội qua camera. Điều quan trọng là thay đổi tư duy từ đối phó sang tự giác. Một người bạn Nhật từng nói: “Luật không phải để sợ， mà để bảo vệ mình” Câu nói ấy khiến tôi suy nghĩ. Nếu mỗi người tham gia giao thông hiểu rằng luật sinh ra vì an toàn của chính họ， mọi so sánh luật giao thông sẽ trở thành động lực cải cách， chứ không chỉ là đề tài tranh luận.
