Kích thước mâm hôm nay đang có những thay đổi đáng kể so với truyền thống. Nhiều gia đình ở Hà Nội và TP.HCM chọn mâm tròn đường kính 50-60cm thay vì mâm lớn 80-90cm như trước. Chị Nguyễn Thị HoaíchthướcmâmhômnaySựthayđổithúvịtrongvănhóaẩmthựcViệchia sẻ về vay vốn ngân hàng， chủ một cửa hàng đồ gốm trên phố Bát Tràng， cho biết lượng mâm cỡ vừa bán ra tăng gấp ba lần trong hai năm qua. “Khách hàng trẻ thích mâm nhỏ vì nhà ít người， ăn uống gọn gàng hơn”。chị nói.Điều này phản ánh sự dịch chuyển trong cấu trúc bữa ăn gia đình Việt. Thế hệ 8x， 9x thường sống trong căn hộ chung cư diện tích 60-80m2。bàn ăn chỉ đủ chỗ cho bốn người. Mâm đường kính 45cm trở nên phổ biến ở các đô thị lớn. Một cuộc khảo sát nhỏ của tôi với 30 hộ gia đình tại quận 7， TP.HCM cho thấy 70% dùng mâm từ 40-55cm. Họ nói rằng mâm nhỏ giúp việc dọn dẹp nhanh hơn， thức ăn không bị nguội lâu， và quan trọng nhất là không còn cảnh “cố nhồi” thêm đĩa thức ăn cho đầy mâm.Nhưng không phải ai cũng đồng tình. Bà Trần Thị Lan， 68 tuổi。ở Huế， than phiền: “Mâm nhỏ thì mất đi cái không khí sum họp. Ngày xưa， mâm lớn bày biện đẹp mắt， con cháu quây quần. Giờ mâm bé tí， nhìn chẳng ra bữa cơm gia đình” Quan điểm này đại diện cho một bộ phận người lớn tuổi， những người gắn kích thước mâm với sự sung túc và lòng hiếu khách. Ở nhiều vùng nông thôn， mâm gỗ mít đường kính 80cm vẫn được ưa chuộng trong các dịp giỗ chạp， cưới hỏi.Kích thước mâm hôm nay cũng chịu ảnh hưởng từ yếu tố kinh tế và môi trường. Một chiếc mâm nhôm 50cm có giá 150.000-250.000 đồng， trong khi mâm 80cm lên tới 500.000-700.000 đồng. Với thu nhập trung bình của nhiều hộ gia đình trẻ。mâm nhỏ tiết kiệm chi phí. Chưa kể， mâm nhỏ giúp giảm thất thoát thực phẩm – một vấn đề đáng quan tâm khi giá cả leo thang. Tôi từng chứng kiến một bữa cơm ở căn hộ nhỏ tại Hà Nội: mâm 45cm đặt vừa vặn trên bàn， bốn người ăn vừa đủ， không dư thừa. Cảm giác gọn gàng， hiện đại。
khác hẳn sự ngồn ngộn của mâm lớn ngày xưa.Dù vậy， kích thước mâm không chỉ là con số. Nó là câu chuyện về cách người Việt đang tái định nghĩa bữa ăn gia đình. Mâm nhỏ hơn， nhưng chất lượng bữa ăn có thể cao hơn nếu người nấu chú trọng dinh dưỡng. Mâm lớn vẫn có chỗ đứng trong những dịp đặc biệt. Xu hướng này sẽ còn tiếp tục khi thế hệ trẻ lên nắm quyền quyết định trong gia đình. Có thể vài năm nữa， mâm đường kính 40cm sẽ là tiêu chuẩn mới ở đô thị. Còn ở quê。mâm 80cm vẫn là biểu tượng của sự đủ đầy. Sự đa dạng về kích thước mâm hôm nay chính là tấm gương phản chiếu một xã hội đang thay đổi từng ngày.
